16 ระบบสมดุลของระบบห่วงโซ่อาหารล่องหน จำลองการทำงานของผึ้งและมด

          ถ้ามองว่ารอบตัวเรานั้นเป็นที่อาศัยของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่สามารถบินได้ แต่ลองนึกถึงสัตว์ชนิดนึงที่มีระบบการทำงานร่วมกันที่เรียกว่าซับซ้อนที่สุดที่บินได้เช่นผึ้งน้อยต่อยเจ็บ ระบบการสั่งงานคือผึ้งตัวราชินีสั่งการผ่านการส่งสารเคมีระเหยไปในอากาศแล้วให้ผึ้งที่สามารถรับสารเคมีเหล่านั้นตีความตามที่ตนเองต้องการ จำลองภาพเหมือนการทำงานสมองสั่งงานผ่านระบบประสาทมายังกล้ามเนื้อส่วน ต่างๆ ตามที่ตีความได้ตามฮอร์โมนที่มนุตย์ผลิต ถ้าเทียบกับมนุตย์ คงประมาณ ราชินีผึ้งเป็นสมอง ส่วนผึ้งแต่ละตัวเป็นอวัยวะต่าง ๆ ที่ทำงานตามราชินีผึ้งสั่งอย่างเคร่งครัด ตายก็ยอม เพื่อปกป้องซึ่งกันและกัน งงว่าทำไมสมองผึ้งเล็กกะปิ๊ดเดียวสามารถตีความคำสั่งต่าง ๆ ได้ทั้ง ๆ ที่อยู่ห่างจากราชินีผึ้ง ก็อาจจะเป็นระบบอัตโนมัติให้ตัดสินใจได้เองนิดหน่อยอยู่ด้วยมั้ง แต่ถ้ามองระบบการสั่งการที่ทำให้ผึ้งตัวอื่น ๆ เป็นอวัยวะได้ ก็คิดว่าแมลงขนาดเล็กบางชนิดที่อาจจะเล็กกว่าผึ้งเช่นมด ปลวก ก็มีระบบสั่งการนี้เหมือนกัน เรียกว่าระบบการปกครองที่สร้างขึ้นจากธรรมชาติอันนี้ต้องเอามาคิด มดตัวเล็กยังกะฝุ่น ทำไมมีพลังยกของหนักได้ ทำงานกันได้สามัคคี เคยเห็นมด 3 ตัวร่วมกันทำงานใหญ่เลยคิดได้ว่าระบบการร่วมมือกันโดยมองเห็นปลายทางเดียวกันนั้นเป็นเรื่องที่มันเทห์ไปเลย แต่ถ้ามีสิ่งมีชีวิตที่เล็กกว่ามด กว่า ผึ้ง ทำงานอยู่ด้วยระบบ โคโลนี่ ละ เช่นหมีน้ำตัวโตที่เราถ่ายรูปได้นั้นเป็นราชินีหมีน้ำที่มี หมีน้ำทหาร หมีน้ำงาน บินลอยอยู่ในอากาศ ทำงานกันผ่านระบบ กลิ่นสารละเหยเคมีที่เราไม่ได้กลิ่นสัมพัสไม่ได้ เหมือนกับปลาวาฬที่เผลอกินแพลงตอนและหายใจเอาแพลงตอนเข้าไปละ สัตวตัวเล็กขนาดนี้อาจจะ โจมตีทำร้ายอะไรเราไม่ได้ด้วยซ้ำ ทำได้เพียงอาศัยกินเศษ ผิวของเราแล้วฉี่ออกมาให้เกิดกลิ่น  เหม็น ๆ หน่อย ๆ เท่านั้นเอง  แต่ถ้ามองว่า สิ่งเล็ก ๆ พวกนี้มีระบบการล่าแบบ มด ลองนึกถึงความเสียหายที่มดสามารถสร้างกับเราดูนะครับ แต่ก็ต้องมองถึงประโยชน์ที่ ผึ้งสร้างให้กับโลกด้วย ทั้ง ผสมเกษรดอกไม้ ผลิตน้ำผึ้ง ล่าศัตรูพืชขนาดเล็ก แค่เห็นผึ้งหรือได้กลิ่นผึ้งถ้าผมเป็นแมลงเล็ก ๆ ผมก็คงหนาว ๆ เหมือนกัน แต่ถ้าผมตัวเล็กขนาดไวรัส จะมีสัตว์ ขนาดเล็กพวกนี้อีกกี่ล้าน ๆ ตัวรอกินอยู่ภายนอกเนี่ยนึกภาพไม่ออก ถ้าเราเพิ่มจำนวน ประชาการสิ่งมีชิวิตพวกนี้ซึ่งโดยมากคาดว่าจะอาศัยอยู่ตามต้นไม้หรือป่า อาจจะเป็นการดีก็ได้อย่าใช้ยาฆ่าแมลง สารพิษเลย สัตว์ตัวเล็ก ๆ พวกนี้ อาจจะมีประโยชน์ในการรักษาห่วงโซ่อาหารที่เรามองข้ามไปอยู่ สำหรับสิ่งขนาดเล็กอย่างไวรัสคงเข้าใจความโหดของสิ่งมีชิวิตขนาดเล็กพวกนี้ดีบางทีรังของมันอาจจะมีขนาดเท่า เพลี้ยตัวนึง

          ประเด็นคือ สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กนี้ทำไมสามารถทำงานร่วมกันได้ ทำไมสามารถสามัคคีกันได้ ทำไมสามารถมองไปยังเป้าหมายจุดเดียวกันได้ แต่การที่จะทำให้มนุตย์มองไปยังจุดเดียวกันคือเราควรจะหันกลับมามอง ถึงความสำคัญของสิ่งแวดล้อมหรือ ควรจะทำการอนุรักษ์ในเชิงรุก คือมีหน้าที่ทุกวันในการอนุรักษ์วันละนิดวันละหน่อย แล้วมีความสุขกับพืชที่เราเลือกที่จะปกป้องเลือกที่จะดูแลเลือกที่จะศึกษา และแบ่งปันความรู้กันได้ครับ

ชีวิตล้วนเป็นทุกข์ เป้าหมายคือส่งต่อความรู้สู่คนอื่น เราเป็นลิง ควรอยู่ด้วยกันอย่างเป็นมิตรกับป่าและต้นไม้ บางทีก็เผลอเหยียบมดไปไม่รู้สึกเลย และเคยหายใจเอาไวรัสเข้าไปก็ไม่รู้สึกเหมือนกัน